Deze crisis is het moment om anders te kijken naar waarde en waarden
Tijdens het dieptepunt van de economische crisis is ook het zwarte pieten begonnen. Politici haasten zich om de schuld te leggen bij de politieke geaardheid van hun tegenstanders en de gemiddelde consument wijst hoofdschuddend naar de grote banken die het in de afgelopen eeuwen opgebouwde vertrouwen in zeer korte tijd hebben verspild. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.
Maar is het vertrouwen in de bank als instituut verloren, of gaat deze vertrouwensbreuk verder? Is er een scheur in het vertrouwen in het monetaire stelsel in het algemeen opgetreden? Zijn we na de agrarische economie (handen), na de industriële economie (grondstoffen), de handels economie (goederen), de diensten economie (servcies) kennis economie (informatie), netwerk economie (realties) nu aanbeland in de sociale economie (waarden) ? Het eerste ruilmiddel dat niet uit te drukken in een tastbare eenheid zoals manuren, paardenkrachten, goud, olie, addressenboek of databases?
Onbetaald werk is al zo oud als de wereld. Misschien wel ouder dan het oudste beroep ter wereld. Toch lijkt er de afgelopen 10 jaar niet eerder zoveel geëxperimenteerd te zijn met het loslaten van geld als uiteindelijke afrekeneenheid. Op het moment dat er gedeeld of vermenigdvuldigd wordt, is er altijd een uitkomst. Maar geld lijkt een factor te zijn, geen schaal.
Je kunt denken aan duizenden vrijwilligers die werken aan Firefox, een rechtstreekse concurrent voor de Internet Explorer van Microsoft. Daar waar Bill Gates destijds 10.000 programmeurs liet werken aan zijn product, kan Firefox rekenen op de inzet van meer dan 250.000 programmeurs. En die mensen werken niet omdat ze betaald worden door Firefox, maar omdat ze vinden dat er een beter product dan Internet Explorer moet komen.
Maar als niemand betaalt wordt. Hoe reken je dan af in zo’n sociale economie? Uiteindelijk is het lastig om je hypotheek maandelijks af te lossen met brokjes sociaal kapitaal. Hieronder een aantal voordelen van situaties waarin geld geen rol speelt, maar wel winst gemaakt wordt.
1. Tijdwinst
Allereerst wil ik een hardnekkig misverstand uit de weg helpen. “Tijd is geld” is de grootste onzin ooit bedacht. Je wilt niet weten hoeveel mensen tijdens hun declarabele uren zitten te niksen, of hoeveel mensen avonden en weekeindes onbetaald vrijwilligerswerk doen. De quasi wiskundige vergelijking dat tijd en geld hand in hand zouden gaan, gaat niet op. Het is eerder andersom: “geld kost tijd”. Ideeën zijn als energie. Ze vloeien van persoon naar persoon en met de juiste groep mensen neemt de hoeveelheid energie toe. Dat gaat goed totdat iemand een spreadsheet opent en de vraag stelt “hoe we daar geld mee gaan verdienen”. Op dat moment stopt de flow, ebt de energie weg. Vervolgens gaan een aantal rekenmeesters wekenlang in excel de essentie van het idee wegschrapen totdat er een idee overblijft dat vergelijkbaar is met iets dat al een keer eerder was mislukt. Dingen gaan gewoon moeizamer wanneer er geld in het spel is.
2. Rechtvaardigheid
In de inleiding gaf ik het voorbeeld van Firefox, een product dat werd gemaakt door duizenden programmeurs die daar niet voor betaald werden. De software die zij ontwikkelden werd beschikbaar gemaakt door middel van een open source licentie. Iedereen kan de code inzien en suggesties doen ter verbetering ervan. Dit in tegenstelling tot Microsoft dat de broncode juist afschermt om geen productgeheimen aan concurrent te geven.
Read the full post