‘We hebben een tekort aan ideeën’, ‘We missen aansluiting bij de jonge doelgroep’, ‘Hadden we maar geld om…’ Slechts een handvol voorbeelden van uitspraken die ik letterlijk uit de mond van museummedewerkers heb opgetekend toen ik hen vroeg naar hun plannen voor vernieuwing dit jaar. De wil om te vernieuwen is overduidelijk aanwezig. Zelden heb ik mensen met zoveel passie horen praten over hun werk. Musea zitten op goud, maar zien het zelf niet altijd.

De richting waarop de vernieuwing wordt ingezet, is mijns inziens niet altijd de goede kant op. Musea zijn gewend om te denken van binnen uit. Binnen de grenzen van hun eigen muren. Toch zien we dat anno 2010 de mensen mondiger, creatiever en productiever zijn dan ooit. Door technologie verbonden starten zij nieuwe samenwerking en dragen zij collectief bij aan het culturele erfgoed. Soms is dit op verzoek van het museum. Het Brooklyn Museum exposeerde in de zomer van 2008 een ‘crowd curated exhibition’, een tentoonstelling volledig samengesteld en gecreëerd door bezoekers in plaats van curatoren.

In andere gevallen belanden ‘de werken’ onbedoeld in het museum. Zo riep de popgroep C-Mon & Kypski hun fans op om mee te werken aan hun videoclip. Iedereen kon een frame (miniseconde) van de videoclip uitkiezen en die zelf uitbeelden voor zijn of haar webcam. De beelden van zo’n pose werden door duizenden bezoekers over de hele wereld ingestuurd waardoor de regisseur elk uur desgewenst een nieuwe videoclip kon uitbrengen. Opvallend was dat er nauwelijks werd geknoeid: ruim 94 procent van de deelnemers poseerde op creatieve wijze, precies zoals videokunstenaar Roel Wouters met het storyboard van de videoclip voor ogen had.

Vandaag in de Volkskrant een interview met mij over infobesitas. Over het verschil hoe mensen op kantoor met information overload omgaan en hoe scholieren zich er een weg doorbanen -ondanks hun docenten.

Infobesitas. Het is een voor de hand liggen woordspeling op Obesitas, volgens Jim Stolze (36). Toch geeft het een zelfde soort problematiek aan. Tegenwoordig is informatie zo vrijelijk en overvloedig verkrijgbaar, dat we er ons aan overeten. Mensen blijven maar informatie consumeren, terwijl ze daar helemaal niet gelukkiger van worden. We zijn toe aan een nieuwe manier van lesgeven in het onderwijs. Digitale informatie consumptie zouden we met evenveel aandacht en urgentie moeten behandelen als verantwoord eten, zo vindt Stolze.

Wat is er aan de hand?
‘Kinderen van nu hebben toegang tot meer informatie dan hun leraren: een uniek moment in de geschiedenis. Vroeger had ik het gevoel dat mijn leraar geschiedenis alles wist. Dat was heel gaaf. Nu kunnen leerlingen direct checken of de leraar wel de waarheid spreekt en er tegenin gaan. De leraar is geen meneer meer. Net als de dokter. Als mensen op het spreekuur komen hebben ze al uitgevogeld wat ze hebben dankzij dr. Google. Heel frustrerend voor iemand die er jarenlang jaar voor heeft gestudeerd. De arts moet op zoek naar nieuwe invulling van zijn beroep met vaardigheden als coaching en empathie.’

Hoe moet dit dan in het onderwijs worden ingepast?
‘Het is vreemd dat onze generatie, die niet met internet is groot geworden, aan de jeugd moet vertellen hoe ze met die nieuwe vormen van media om moeten gaan. Wij (dertigplussers) zijn geneigd informatie te bekijken als fysieke objecten. Wij hebben de tijd meegemaakt dat post, fysieke post was. Dat kwam een keer per dag in een stapel op je bureau. Als die stapel te hoog was, dan kreeg je een extra collega. Je werk was gedaan als je stapel op was.’
‘Tegenwoordig is post digitaal. Het komt per e-mail binnen op je computer. Niemand heeft enig idee hoe hoog die stapel is. Sterker nog. Het is iets dat we niet kunnen bevatten. Toch blijven wij het beschouwen als een stapel post die weggewerkt moet, als een fysiek object dus. We kijken er op een lineaire manier naar: informatie wordt geordend volgens een hierarchie van authoriteit. Op internet gaat dat niet. Daar werkt het veel beter als je asynchroon werkt, op basis van een netwerk van relaties.’

School gaat toch ook gewoon om dingen leren?
‘Dat klopt. Het is juist belangrijk dat leerlingen weten dat alle mogelijke informatie online te vinden is en dat ze die zelf kunnen verrijken. Stel je voor dat je leraar Nederlands bent en je merkt dat een leerlinge een uittreksel van een boek inlevert dat zij rechtstreeks van internet heeft geplukt. Dan kan je twee dingen doen. Je kunt haar werk met een 1 beoordelen en zeggen dat ze opnieuw moet beginnen. Een slimme leraar beloont haar werk echter met een 5 en schrijft erbij dat ze als de spelfoutjes eruit had gehaald, ze haar eigen mening had toegevoegd en het uittreksel weer had terug upgeload naar scholieren.com ze zeker een 8 had gekregen.